Trung tâm Đổi mới Sáng tạo, Đại học Bách khoa Hà Nội là môi trường chung cho sinh viên, giảng viên, nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và những người làm công nghệ cùng học tập, thử nghiệm và phát triển những ý tưởng mới thành sản phẩm, giải pháp có thể đi vào thực tế.
Một sản phẩm công nghệ hiếm khi còn là câu chuyện của riêng một ngành.
Một thiết bị y tế có thể cần kiến thức về điện tử, cơ khí, vật liệu, công nghệ thông tin và khoa học sự sống. Một hệ thống năng lượng mới không chỉ đặt ra bài toán kỹ thuật, mà còn liên quan đến sản xuất, vận hành, kinh tế và người sử dụng. Một sản phẩm trí tuệ nhân tạo tốt cũng cần nhiều hơn một mô hình tốt: dữ liệu, phần cứng, thiết kế, trải nghiệm và hiểu biết về lĩnh vực mà nó phục vụ.
Những vấn đề đáng giải quyết thường nằm ở giữa các ranh giới như vậy.
Design Factory được xây dựng cho chính những điểm giao đó.
Một không gian để cùng làm
Tại Design Factory, một dự án có thể bắt đầu từ nhiều nơi: một kết quả nghiên cứu cần được thử nghiệm thêm, một bài toán doanh nghiệp chưa tìm được lời giải phù hợp, một đồ án của sinh viên, một công nghệ mới đang tìm ứng dụng, hay đơn giản là một câu hỏi đủ thú vị để một nhóm người muốn cùng nhau khám phá.
Thay vì để mỗi người tiếp tục làm việc trong phạm vi chuyên môn riêng, Trung tâm tạo điều kiện để họ gặp nhau và cùng bắt tay vào làm.
Người làm cơ khí có thể làm việc cùng người làm điện tử. Một nhóm kỹ thuật có thể cần thêm góc nhìn từ thiết kế hoặc kinh doanh. Nhà nghiên cứu có thể trao đổi trực tiếp với doanh nghiệp đang sử dụng công nghệ. Sinh viên có thể tiếp cận thiết bị, chuyên gia và những bài toán mà trong lớp học khó có điều kiện gặp được.
Ý tưởng từ đó được đưa lên bản vẽ, thành mô hình, thành nguyên mẫu và được thử nghiệm.
Có thứ hoạt động ngay. Có thứ phải làm lại nhiều lần. Có những hướng đi ban đầu tưởng hợp lý nhưng khi đưa vào thực tế lại cho một kết quả khác.
Đó là một phần bình thường của quá trình sáng tạo.
Design Factory không được tạo ra để mọi ý tưởng đều trở thành một câu chuyện thành công. Trung tâm được tạo ra để những ý tưởng đáng thử có nơi để được thử một cách nghiêm túc.
Từ học kiến thức đến học cách tạo ra điều mới
Đại học giúp người học xây dựng nền tảng khoa học và kỹ thuật. Nhưng để tạo ra một sản phẩm mới, kiến thức chuyên môn mới chỉ là điểm bắt đầu.
Người kỹ sư còn phải biết đặt câu hỏi, xác định đúng vấn đề, làm việc với những người có chuyên môn khác mình, đưa ra giả thuyết, chế tạo, thử nghiệm, đánh giá kết quả và sửa lại thiết kế khi thực tế không diễn ra như dự tính.
Không phải năng lực nào trong số đó cũng có thể học tốt chỉ bằng bài giảng.
Vì vậy, Design Factory đưa việc học đến gần hơn với quá trình phát triển sản phẩm thực tế. Người học có thể phải làm việc với một yêu cầu còn chưa rõ ràng, một giới hạn về thời gian hoặc vật liệu, một đối tác có nhu cầu cụ thể và một sản phẩm chưa hề có lời giải mẫu.
Ở đó, kiến thức từ các môn học bắt đầu kết nối với nhau.
Và người học bắt đầu hiểu một công nghệ không chỉ bằng cách biết nó hoạt động như thế nào, mà còn bằng cách dùng nó để giải quyết một vấn đề thật.
Liên ngành không phải là tập hợp nhiều ngành
Đặt nhiều chuyên ngành trong cùng một dự án chưa chắc đã tạo ra đổi mới liên ngành.
Điều quan trọng hơn là tạo được một cách làm việc trong đó mỗi người mang chuyên môn của mình vào một vấn đề chung, hiểu đủ về công việc của người khác để phối hợp và cùng chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng.
Đó là lý do Design Factory không chỉ là một không gian vật lý.
Máy móc, phòng thử nghiệm và khu vực làm việc là những điều kiện cần. Nhưng phần quan trọng hơn là cộng đồng, phương pháp làm việc và khả năng kết nối những con người trước đây ít có cơ hội làm việc cùng nhau.
Trung tâm vì vậy hướng tới một môi trường mở, nơi các trường, viện và đơn vị trong Đại học có thể đưa hoạt động đào tạo, nghiên cứu và phát triển sản phẩm vào cùng một hệ sinh thái; nơi doanh nghiệp không chỉ đến để tham quan hay tuyển dụng, mà có thể tham gia từ khi một vấn đề được đặt ra; và nơi một dự án của sinh viên có thể tiếp tục phát triển khi học phần đã kết thúc.
Đưa nghiên cứu đến gần hơn với ứng dụng
Trong một đại học kỹ thuật, nhiều ý tưởng mới bắt đầu từ phòng thí nghiệm.
Một vật liệu có tính chất tốt hơn. Một thuật toán cho kết quả mới. Một quy trình sản xuất hiệu quả hơn. Một thiết bị được thiết kế cho một nhu cầu cụ thể.
Nhưng giữa một kết quả nghiên cứu và một sản phẩm có thể sử dụng vẫn còn một quãng đường dài.
Công nghệ cần được tích hợp. Nguyên mẫu cần được chế tạo. Những giả định cần được kiểm tra ngoài phòng thí nghiệm. Chi phí, độ bền, khả năng sản xuất, trải nghiệm sử dụng và nhu cầu của thị trường bắt đầu trở thành những câu hỏi quan trọng.
Design Factory tạo thêm một không gian cho đoạn chuyển tiếp này.
Nhà nghiên cứu có thể tìm thấy những cộng sự từ ngành khác. Sinh viên có cơ hội tham gia vào những công nghệ đang được phát triển ngay trong Đại học. Doanh nghiệp có thể cùng thử nghiệm khả năng ứng dụng từ sớm, thay vì chỉ tiếp cận khi nghiên cứu đã hoàn tất.
Không phải công nghệ nào cũng cần trở thành một sản phẩm thương mại. Nhưng những công nghệ có khả năng tạo ra giá trị cần một con đường để đi xa hơn.
Khởi nghiệp là một trong những con đường đó
Design Factory được phát triển từ nền tảng hoạt động sáng tạo và khởi nghiệp sinh viên của Đại học Bách khoa Hà Nội. Khi mô hình được mở rộng, tinh thần khởi nghiệp không mất đi; nó được đặt vào một hệ sinh thái lớn hơn.
Một nhóm sinh viên có thể bắt đầu chỉ vì muốn giải quyết một vấn đề.
Nếu giải pháp đủ tốt, họ có thể tiếp tục làm sản phẩm. Nếu sản phẩm thực sự có người cần, dự án có thể tiến tới thử nghiệm thị trường, chuyển giao công nghệ hoặc phát triển thành doanh nghiệp.
Khởi nghiệp khi đó không phải một bài tập về lập công ty hay gọi vốn.
Nó là một trong những cách để một giải pháp tiếp tục tồn tại ngoài phạm vi của một môn học, một cuộc thi hoặc một đề tài nghiên cứu.
Trung tâm hỗ trợ quá trình đó thông qua hoạt động đào tạo, cố vấn, kết nối chuyên gia, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các nguồn lực trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Nhưng không phải ai đến Design Factory cũng cần trở thành nhà sáng lập.
Một kỹ sư giỏi hơn, một nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn cách công nghệ của mình được sử dụng, hay một sinh viên lần đầu học được cách biến ý tưởng thành một nguyên mẫu hoạt động đều là những kết quả có ý nghĩa.
Một điểm gặp giữa Đại học và thực tiễn
Các trường đại học kỹ thuật sở hữu một nguồn lực lớn về con người, tri thức, phòng thí nghiệm và công nghệ. Doanh nghiệp lại có những bài toán phát sinh mỗi ngày từ sản xuất, vận hành và thị trường.
Khi hai phía chỉ gặp nhau ở cuối quá trình, nhiều cơ hội bị bỏ qua.
Design Factory hướng đến việc đưa cuộc gặp đó đến sớm hơn.
Doanh nghiệp có thể mang đến một vấn đề thay vì một đơn đặt hàng đã có sẵn lời giải. Sinh viên và nhà nghiên cứu có thể tiếp cận những giới hạn của thực tế ngay trong quá trình phát triển. Những ý tưởng mới có cơ hội được kiểm chứng với người sẽ thực sự sử dụng chúng.
Qua những dự án như vậy, doanh nghiệp có thêm một cách tiếp cận nguồn lực khoa học và công nghệ của Đại học. Người học được làm việc với những vấn đề không được thiết kế riêng cho mục đích giảng dạy. Nhà trường hiểu rõ hơn những thay đổi đang diễn ra trong công nghiệp.
Sự kết nối ấy cũng mở rộng ra ngoài doanh nghiệp, tới cơ quan quản lý, các tổ chức nghiên cứu, trường đại học đối tác và cộng đồng đổi mới sáng tạo trong và ngoài nước.
Tại sao là lúc này?
Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mà năng lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng gắn trực tiếp với năng lực phát triển của đất nước.
Trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, tự động hóa, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng và nhiều lĩnh vực công nghệ cao đang tạo ra những ngành công nghiệp mới, đồng thời làm thay đổi những ngành đã tồn tại từ lâu.
Trong bối cảnh đó, bài toán không còn chỉ là tiếp nhận và làm chủ công nghệ.
Việt Nam cần thêm những con người có khả năng phát triển công nghệ, kết hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực và đưa kết quả nghiên cứu thành những giải pháp có thể được sản xuất, ứng dụng và tiếp tục phát triển.
Đây là một vai trò tự nhiên của các đại học kỹ thuật.
Với nền tảng gần 70 năm đào tạo và nghiên cứu, Đại học Bách khoa Hà Nội có nhiều thành phần cần thiết cho quá trình đó: đội ngũ khoa học, sinh viên kỹ thuật, hệ thống phòng thí nghiệm, quan hệ với công nghiệp và một cộng đồng cựu sinh viên lớn.
Design Factory giúp những nguồn lực này gặp nhau thường xuyên hơn.
Không phải bằng một khẩu hiệu lớn, mà qua từng lớp học, từng dự án, từng nguyên mẫu và từng vấn đề thực tế được đưa vào Đại học để cùng giải quyết.
Sứ mệnh của chúng tôi
Trung tâm Đổi mới Sáng tạo xây dựng môi trường và phương thức để cộng đồng Đại học Bách khoa Hà Nội có thể học tập, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo thông qua hợp tác liên ngành và thực hành phát triển sản phẩm.
Trung tâm tập trung vào bốn nhiệm vụ gắn với nhau:
- tạo điều kiện cho sinh viên và giảng viên từ nhiều lĩnh vực cùng tham gia các dự án thực tế;
- hỗ trợ quá trình thiết kế, chế tạo nguyên mẫu, thử nghiệm và phát triển sản phẩm;
- kết nối hoạt động đào tạo và nghiên cứu của Đại học với doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các đối tác bên ngoài;
- hỗ trợ những dự án có tiềm năng tiếp tục phát triển thông qua chuyển giao công nghệ, hợp tác nghiên cứu hoặc khởi nghiệp.
Mục tiêu cuối cùng không phải là có nhiều ý tưởng hơn.
Điều quan trọng là xây dựng được năng lực để biến những ý tưởng tốt thành kết quả có thể kiểm chứng, và đưa những kết quả có giá trị đến nơi chúng có thể tạo ra tác động.
Design Factory dành cho ai?
Design Factory trước hết là một phần của Đại học Bách khoa Hà Nội, nhưng cộng đồng của Trung tâm không dừng ở một nhóm người hay một chuyên ngành.
Đó có thể là một sinh viên muốn làm thử điều mình mới chỉ nghĩ đến trên giấy.
Một nhóm nghiên cứu đang tìm cách đưa công nghệ ra khỏi phòng thí nghiệm.
Một giảng viên muốn tổ chức môn học theo cách sinh viên phải thực sự thiết kế và chế tạo.
Một doanh nghiệp có bài toán kỹ thuật muốn cùng Đại học tìm hướng giải quyết.
Một nhóm khởi nghiệp đang phát triển nguyên mẫu đầu tiên.
Hay những người thuộc những lĩnh vực rất khác nhau nhưng nhận ra rằng họ đang quan tâm đến cùng một vấn đề.
Design Factory tạo ra một nơi để những cuộc gặp đó xảy ra.
Bởi đôi khi, điều còn thiếu để một ý tưởng tiến thêm một bước không phải là một ý tưởng khác.
Mà là đúng người, đúng công cụ và một nơi để cùng bắt tay vào làm.